Σήμερα (29 Ιουνίου) είναι η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας στην Ελλάδα, σύμφωνα με νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), που σημαίνει ότι οι πολίτες θα αφιερώσουν τις πρώτες 179 ημέρες του χρόνου στην κάλυψη των φορολογικών και ασφαλιστικών τους υποχρεώσεων προς το κράτος. Πρόκειται για μια μικρή βελτίωση σε σύγκριση με το 2025, όταν το αντίστοιχο διάστημα ήταν 180 ημέρες.

Παρά την αλλαγή αυτή, η συνολική εικόνα δεν αλλάζει ριζικά. Η Ελλάδα συνεχίζει να έχει μία από τις υψηλότερες φορολογικές επιβαρύνσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καταλαμβάνοντας την ένατη θέση μεταξύ των κρατών μελών. Την ίδια ώρα, οι Έλληνες φορολογούμενοι εργάζονται δύο ημέρες περισσότερες από τον μέσο Ευρωπαίο για να πληρώσουν τα χρέη τους προς το κράτος, καθώς ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 177 ημέρες.

Η μελέτη του ΚΕΦΙΜ δείχνει ότι η αποκλιμάκωση των φορολογικών βαρών τα τελευταία χρόνια είναι περιορισμένη. Από το 2019 έως σήμερα, η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας αναβλήθηκε κατά μόλις δύο ημέρες, καθώς οι πολίτες εργάζονταν τότε 181 ημέρες για να πληρώσουν φόρους και εθνικές ασφαλιστικές εισφορές, σε σύγκριση με 179 ημέρες τώρα.

Η κρίση βασίζεται στις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τις οποίες τα συνολικά δημόσια έσοδα από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές θα φτάσουν φέτος τα 108 δισ. ευρώ και το καθαρό εθνικό εισόδημα της χώρας αναμένεται να ανέλθει στα 221,4 δισ. ευρώ.

Ένα άλλο στοιχείο που τονίζεται στη μελέτη είναι η αυξανόμενη εξάρτηση των δημοσίων εσόδων από τους έμμεσους φόρους. Υπολογίζεται ότι το 2026 τα έσοδα από έμμεσους φόρους θα είναι περίπου 1,6 φορές υψηλότερα από τα έσοδα από άμεσους φόρους, επιβεβαιώνοντας ότι μεγάλο μέρος της φορολογικής επιβάρυνσης εξακολουθεί να μετακυλίεται στην κατανάλωση.

Ο ΦΠΑ αποτελεί το 71,5% των έμμεσων φόρων

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η κατάσταση με τον ΦΠΑ, καθώς αναμένεται να αντιστοιχεί στο 71,5% του συνόλου των έμμεσων φόρων, έναντι 70,4% ένα χρόνο νωρίτερα. Αυτή η τάση, σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, επηρεάζει δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδήματα επειδή επιβάλλονται έμμεσοι φόροι ανεξαρτήτως εισοδήματος και καταναλώνουν μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού δείχνουν επίσης ότι τα φορολογικά έσοδα εξακολουθούν να είναι πάνω από τους στόχους. Ειδικότερα, εκτιμάται ότι το 2025 τα έσοδα από φόρους σε αγαθά και υπηρεσίες υπερέβησαν τον προβλεπόμενο στόχο κατά 3,9%, ενώ τα έσοδα από φόρους εισοδήματος αυξήθηκαν κατά 5,3%.

Το μεγαλύτερο πλεόνασμα καταγράφηκε στους φόρους φυσικών προσώπων, όπου οι εισπράξεις ήταν περίπου 5% υψηλότερες από τις προβλεπόμενες.

Παρά την ελαφρά αποκλιμάκωση της φορολογικής επιβάρυνσης, η Ελλάδα είναι από τις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που σημείωσαν βελτίωση την περίοδο 2019-2026. Η μελέτη δείχνει ότι η χώρα κατέχει την πέμπτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τη μείωση της φορολογικής της επιβάρυνσης, αν και η συνολική αλλαγή παραμένει περιορισμένη.

Σχολιάζοντας τα ευρήματα, ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ Νίκος Ρόμπαπας επισημαίνει ότι η μετακίνηση της Ημέρας Φορολογικής Απελευθέρωσης μια μέρα νωρίτερα είναι μια θετική, αλλά μάλλον συμβολική αλλαγή, γιατί οι πολίτες εξακολουθούν να εργάζονται σχεδόν το μισό χρόνο για να πληρώσουν φόρους και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης.

Όπως τονίζει, η ενίσχυση των δημόσιων εσόδων μέσω της αποτελεσματικότερης καταπολέμησης της φοροδιαφυγής θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για τη παραγωγή δημοσιονομικού χώρου που θα επιτρέψει χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές και θα ανακουφίσει την επιβάρυνση των τακτικών φορολογούμενων. Ταυτόχρονα, υποστηρίζει ότι η χώρα χρειάζεται ένα απλούστερο και πιο σταθερό φορολογικό πλαίσιο, στηριζόμενο λιγότερο σε έμμεσους φόρους και προσαρμογής των φορολογικών κλιμάκων στον πληθωρισμό, ώστε η αύξηση του ονομαστικού εισοδήματος να μην οδηγεί αυτόματα σε υψηλότερες φορολογικές επιβαρύνσεις.