Προσεγγίζοντας τη στέγαση ως δομικό και όχι σύγχρονο προβληματισμός, το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ σε νέα μελέτη του υποστηρίζει ότι η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα είναι {αποτέλεσμα} συσσώρευσης πολιτικών και οικονομικών γεγονότων τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια και δεν μπορεί να επιλυθεί μόνο με επιδοτούμενες παρεμβάσεις.

Η μελέτη δείχνει ότι το εκτοξευόμενο κοστούς στέγασης, σε συνδυασμό με τη χαμηλότερη αύξηση του εισοδήματος, αναγκάζουν όλο και περισσότερα νοικοκυριά να επιλέξουν να εγκατασταθούν και να δαπανήσουν υπερβολικά την ενέργεια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρασχέθηκαν, το 27% των ελληνικών νοικοκυριών ξοδεύει περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση έναντι περίπου 18% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 35,4% μεταξύ 2018 και 2023, ενώ το διαθέσιμο εισόδημα αυξήθηκε μόνο κατά 8%.

Η μελέτη απέδωσε την επιδείνωση του προβλήματος σε διάφορους παράγοντες, όπως:

– μεγάλη ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης για διαμερίσματα,

– συγκέντρωση πληθυσμού και οικονομικής δραστηριότητας κυρίως στην Αττική,

– γήρανση των κτιριακών πόρων και υψηλό κοστούς ανακαίνισης,

– αύξηση του ενεργειακού κόστους στα διαμερίσματα,

– υψηλή φορολογική επιβάρυνση στα ακίνητα,

– δυσκολίες πρόσβασης σε στεγαστικό δάνειο,

– διασπορά βραχυχρόνιων μισθώσεων,

– ο αντίκτυπος του προγράμματος Golden Visa στη διαθεσιμότητα στέγης,

– καθυστερήσεις στη χρήση κενών ακινήτων λόγω ανεπίλυτων πολεοδομικών ζητημάτων και πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ιδιαίτερα αξιοσημείωτη είναι η εκκαθάριση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας, η οποία, σύμφωνα με τη ΓΣΕΒΕΕ, αποδυνάμωσε τη ικανότητα άσκησης κοινωνικής στεγαστικής πολιτικής, ενώ επισημαίνεται ότι η ιδιοκατοικία έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Παρεμβάσεις

Σε ό,τι αφορά τις παρεμβάσεις, η μελέτη δείχνει ότι απαιτείται συνδυασμός άμεσων και μακροπρόθεσμων πολιτικών, με κύριο στόχο την αύξηση της προσφοράς στέγης και την αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ εισοδημάτων και κόστους στέγασης.

Οι βραχυπρόθεσμες προτάσεις περιλαμβάνουν αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος όχι μόνο μέσω αυξήσεων μισθών και συντάξεων, αλλά και μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων όπως η αφαίρεση ενοικίου, στεγαστικών δανείων για πρώτη φορά και κόστους ενέργειας από το φορολογητέο εισόδημα. Ταυτόχρονα, προτείνεται η ανακατεύθυνση των επιδομάτων στέγασης σε πολιτικές που αυξάνουν την προσφοράς στέγης, η αποσύνδεση της Golden Visa από την αγοράστρια κατοικίας ώστε μέρος των διαθέσιμων μετοχών να επιστρέψει στην αγοράστρια και να επιταχυνθούν οι δικαστικές, πολεοδομικές και αδειοδοτικές διαδικασίες που καθυστερούν τη χρήση χιλιάδων ακινήτων.

Η μελέτη έδειξε ότι μακροπρόθεσμα, η επίλυση στο στεγαστικό προβληματισμός θα έρθει μέσω της αποκέντρωσης της οικονομικής δραστηριότητας και του πληθυσμού. Προτείνεται ο εκσυγχρονισμός των υπηρεσιών δημόσιας υγείας και εκπαίδευσης στην περιοχή, η ενίσχυση των συγκοινωνιακών, ψηφιακών και άλλων υποδομών και η παραγωγή κινήτρων για τη παραγωγή επιχειρήσεων και εργαζομένων εκτός των κύριων αστικών κέντρων.

Ταυτόχρονα, προτείνει τη χρήση αδρανών κατοικιών, π.χ. μέσω κρατικών ή κοινωνικών συστημάτων αποζημίωσης, την {εφαρμογή} πολιτικής κατεδάφισης επισφαλών ή εγκαταλελειμμένων κτιρίων για τη παραγωγή νέου οικιστικού αποθέματος και τη θέσπιση οικονομικών κινήτρων για μετεγκατάσταση επιχειρήσεων και νοικοκυριών στην περιφέρεια, με στόχο τη μείωση της πίεσης της Αθήνας και την τόνωση της ανάπτυξης στην αγοράστρια κατοικίας.