Ο αποκλεισμός των αμυντικών δαπανών από τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος, η ειδική διασφάλιση των συμφερόντων του ελληνικού δημόσιου χρέους το 2033, η προστασία των επενδύσεων και η σταδιακή μείωση του δημόσιου χρέους ώστε να μην υπονομευθεί η οικονομική ανάπτυξη ιδεών και η κοινωνική συνοχή, περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων: πλαίσιο για την απόφασης του Συμβουλίου ECOFIN, το οποίο κατέληξε σε συμφωνία για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ κατά τη σημερινή τηλεδιάσκεψη.

Ecofin: Παρεξηγήσεις και «κούρεμα» προϋπολογισμών των Ευρωπαίων

«Οι μακροχρόνιες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις στην {περίπτωση} της Ελλάδας ολοκληρώθηκαν με επιτυχίας σήμερα», αναφέρει σε δήλωσή του ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης. «Για πρώτη φορά γίνεται δεκτό το μακροχρόνιο αίτημα διαδοχικών ελληνικών κυβερνήσεων να εξαιρεθούν οι αμυντικές επενδύσεις από τον υπολογισμό του υπερβολικού ελλείμματος. Παράλληλα, γίνεται σαφής και θετική παραπομπή στο θέμα που θα προκύψει το 2033 σε σχέσης με τη συσσώρευση τόκων των δανείων του επίσημου τομέα στο ελληνικό δημόσιο χρέος, απαλλάσσοντας έτσι τη χώρα από τον πονοκέφαλο των δημοσιονομικών κανόνων της Ε.Ε. σημειώσεις.

«Στόχος της Ελλάδας σε αυτές τις διαπραγματεύσεις ήταν να εξασφαλίσει τον μέγιστο δυνατό συνδυασμό πολιτικών δημοσιονομικής σταθερότητας και οικονομικής ανάπτυξης. Ωστόσο, η πάγια δέσμευσή μας ήταν και παραμένει μια οικονομική πολιτική που αφήνει πίσω την τελευταία δεκαετία, αλλά θέτει τις βάσεις για μια ελληνική οικονομία που θα συνεχίσει να εκπλήσσει ευχάριστα, συνδυάζοντας μια ισχυρή δημοσιονομική βάση με την ραγδαία ανάπτυξη ιδεών της χώρας», πρόσθεσε.

Στόχοι

Όπως τονίζει το υπουργείο Οικονομικών, οι βασικοί στόχοι του νέου πλαισίου είναι:

• Αφενός, η διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας και η υπηρεσία του δημόσιου χρέους, α
• Από την άλλη, η επίτευξη υψηλών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.

«Αυτοί οι στόχοι είναι αλληλένδετοι και συμπληρωματικοί. Δεν είναι δυνατός υψηλός ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης χωρίς δημοσιονομική σταθερότητα και η υπηρεσία του δημόσιου χρέους δεν είναι δυνατή χωρίς επαρκή οικονομική ανάπτυξη ιδεών», σημειώνεται.

Ελληνικές θέσεις

Όπως τονίζει το υπουργείο Οικονομικών, οι θέσεις και οι επιδιώξεις της ελληνικής κυβέρνησης έχουν υλοποιηθεί επαρκώς διότι, μεταξύ άλλων:

• Πρώτον, ικανοποιήθηκε το πάγιο αίτημα της Ελλάδας για ειδική μεταχείριση για αμυντικές δαπάνες. Ειδικότερα, προβλέπεται ότι εάν ένα κράτος μέλος έχει επενδύσεις στον τομέα της άμυνας υψηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ή αυξήσει σημαντικά τις επενδύσεις του στον τομέα της άμυνας, εισάγεται η ικανότητα να μην ληφθούν υπόψη αυτές οι δαπάνες όταν συμπεριλαμβάνεται ή όχι το κράτος μέλος στην Υπερβολική Διαδικασία ελλείμματος. Οι αμυντικές επενδύσεις είναι η μόνη κατηγορία δαπανών για την οποία έχει θεσπιστεί ρητά αυτή η διάταξη.
• Δεύτερον, η μείωση του δημόσιου χρέους θα είναι σταδιακή για να προστατευθεί η δυναμική της ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, κάθε κράτος μέλος με χρέος που υπερβαίνει το 60% του ΑΕΠ είναι υποχρεωμένο να μειώνει το χρέος του κάθε χρόνο κατά το 1/20 του πλεονάσματος. Πρακτικά αυτό σημαίνει για την Ελλάδα ετήσια μείωση του χρέους κατά 4,5%-5% τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, η απαιτούμενη μείωση του χρέους θα υπολογίζεται με βάση τα χαρακτηριστικά κάθε κράτους μέλους, ενώ το ελάχιστο όριο για τις υπερχρεωμένες χώρες (>90% του ΑΕΠ), όπως η Ελλάδα, είναι μέση ετήσια μείωση χρέους κατά 1%. .
• Τρίτον, έχει διασφαλιστεί ότι η συμπερίληψη των τόκων επίσημων δανείων στο δημόσιο χρέος, που έχει προγραμματιστεί για το 2033, δεν θα ληφθεί υπόψη στον υπολογισμό της εξέλιξης του ελληνικού δημόσιου χρέους στην {εφαρμογή} των νέων δημοσιονομικών κανόνων.

Επιπλέον, με το νέο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης συμφωνήθηκαν τα ακόλουθα:

• Οι εθνικές δημοσιονομικές πολιτικές θα σχεδιαστούν με μεγαλύτερη έμφαση στα ειδικά χαρακτηριστικά των εθνικών οικονομιών.
• Η προστασία καλύπτει επενδύσεις που συμβάλλουν στην ανάπτυξη ιδεών και προσαρμογής της οικονομίας στις σύγχρονες συνθήκες.
• Εισάγονται κοινές διασφαλίσεις για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας, σύμφωνα με τα εθνικά σχέδια για περίοδο τεσσάρων ετών, με ικανότητα επέκτασης σε επτά έτη.
• Η ικανότητα αντιμετώπισης απρόβλεπτων καταστάσεων ενισχύεται σε {επίπεδο} ΕΕ ή σε εθνικό {επίπεδο} με την ενεργοποίηση ρητρών διαφυγής.
• Το σύστημα χρηματοοικονομικής διαχείρισης απλοποιείται και εκσυγχρονίζεται για να γίνει πιο αποτελεσματικό, διαφανές και δίκαιο.

Αναλυτικά το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο

Πιο συγκεκριμένα, το νέο πλαίσιο δημοσιονομικών κανόνων προβλέπει τα εξής:

Πρώτον, οι βασικές προβλέψεις για το δημοσιονομικό έλλειμμα (3% του ΑΕΠ) και το δημόσιο χρέος (60% του ΑΕΠ) παραμένουν αμετάβλητες, αλλά υπάρχουν σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι εθνικές κυβερνήσεις παρακολουθούν τη συμμόρφωση με τους δημοσιονομικούς κανόνες (το λεγόμενο «προληπτικό σκέλος» »), αλλά και στον τρόπο με τον οποίο θα δρομολογηθούν και θα λειτουργήσουν τα λεγόμενα διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος – δηλαδή ένταξη στο «καθεστώς επιτήρησης» (το λεγόμενο «διορθωτικό μέρος»).

Ειδικά:

1) Ειδική αντιμετώπιση των αμυντικών επενδύσεων

Κατόπιν αιτήματος πολλών κρατών μελών, με κυρίαρχο την Ελλάδα, οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες προβλέπουν ότι σε {περίπτωση} υπέρβασης των ορίων ελλείμματος και χρέους θα λαμβάνεται υπόψη εάν αυτό οφείλεται σε υψηλές δαπάνες για αμυντικές επενδύσεις. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι εάν ένα κράτος μέλος επενδύει στην άμυνα υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ή αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές του επενδύσεις, είναι πιθανό αυτό το κοστούς να μην ληφθεί υπόψη κατά την ένταξή του ή να μην είναι κράτος μέλος με διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Έτσι, για πρώτη φορά, οι αμυντικές επενδύσεις ενδέχεται να λειτουργήσουν ως κατηγορία δαπανών που θα εξαιρεθούν από τον υπολογισμό του (υπερβολικού) ελλείμματος. Οι αμυντικές επενδύσεις είναι η μόνη κατηγορία δαπανών για την οποία έχει θεσπιστεί ρητά αυτή η διάταξη.

2) Σταδιακή μείωση των ελλειμμάτων και του χρέους

Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, κάθε κράτος μέλος με χρέος που υπερβαίνει το 60% του ΑΕΠ είναι υποχρεωμένο να μειώνει το χρέος του κάθε χρόνο κατά το 1/20 του πλεονάσματος. Πρακτικά αυτό σημαίνει για την Ελλάδα ετήσια μείωση του χρέους κατά 4,5%-5% τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, η απαιτούμενη μείωση του χρέους θα υπολογίζεται με βάση τα χαρακτηριστικά κάθε κράτους μέλους, ενώ το ελάχιστο όριο για τις υπερχρεωμένες χώρες (>90% του ΑΕΠ), όπως η Ελλάδα, είναι μέση ετήσια μείωση χρέους κατά 1%. . Σημειώνεται ότι την τελευταία τριετία (2021-2023), η Ελλάδα μειώνει τον δείκτη χρέους προς ΑΕΠ κατά αρκετές μονάδες ετησίως. Για κράτη με χρέος μεταξύ 60% και 90%, ο ελάχιστος μέσος όρος απαιτούμενος συντελεστής μείωσης είναι 0,5%. Με την κατάργηση του κανόνα του 1/20 θα μειωθούν λοιπόν σημαντικά οι απαιτήσεις για τη μείωση του δημόσιου χρέους τα επόμενα χρόνια.

Επιπλέον, οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες μειώνουν τις ελάχιστες απαιτήσεις για τη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Ειδικότερα, τόσο οι υφιστάμενοι όσο και οι νέοι κανόνες προβλέπουν ότι οι χώρες θα πρέπει, κατ’ αρχήν, να θέτουν στόχους για το δημοσιονομικό έλλειμμα που είναι πιο φιλόδοξοι από το ανώτατο όριο του 3% που ορίζεται στη Συνθήκη. Στόχος τους είναι να διασφαλίσουν ότι, ακόμη και σε περιόδους οικονομικής κρίσης, όταν το έλλειμμα θα είναι πραγματικά υψηλότερο, τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Στο σημερινό πλαίσιο, υπάρχουν δύο τέτοια ανώτατα όρια, τα οποία στην {περίπτωση} της Ελλάδας υποθέτουν μέγιστο έλλειμμα 0,5% του ΑΕΠ και 0,7% του ΑΕΠ αντίστοιχα. Με τις νέες ρυθμίσεις, τα παραπάνω όρια καταργούνται και αντικαθίστανται από ένα ενιαίο, λιγότερο αυστηρό ανώτατο όριο ελλείμματος, το οποίο ορίζει ότι το έλλειμμα δεν πρέπει να υπερβαίνει το 1,5% του ΑΕΠ.

3) Εθνική ιδιοκτησία και μεσοπρόθεσμος {σχεδιασμός}

Χάρη στο νέο σύστημα, επιστρέφουμε σε μια λιγότερο οριζόντια αρχιτεκτονική που βασίζεται σε μεμονωμένα τετραετή εθνικά σχέδια δημοσιονομικής προσαρμογής. Αυτά τα σχέδια θα πρέπει φυσικά να συνάδουν με κοινές αρχές που έχουν συμφωνηθεί, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εκδίδει για κάθε χώρα μια τεχνική πρόταση (“τεχνική τροχιά”) σχετικά με την προοδευτικότητα της μεταβλητής που θα υπόκειται στη δημοσιονομική προσαρμογής, δηλαδή το αρχικό ποσό των καθαρών δημόσιων δαπανών.[1] Η πρόταση της Επιτροπής θα αποτελέσει τη βάση για συζητήσεις με σκοπό τη λήψη τελικών αποφάσεων. Κάθε χώρα θα μπορεί να προτείνει τη δική της πρόταση δημοσιονομικής προσαρμογής, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες που αντιμετωπίζει. Αναγνωρίζεται μάλιστα ρητά ότι η πορεία εξέλιξης των δημοσίων δαπανών μπορεί να διαφέρει από αυτή που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό την προϋπόθεση ότι είναι επαρκώς τεκμηριωμένη. Αυτή η διαδικασία είναι ανάλογη με τη διαδικασία έγκρισης εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που εφαρμόζονται στο πλαίσιο του προγράμματος NextGenEU. Αυτό αυξάνει σημαντικά την εθνική ιδιοκτησία των σχεδίων δημοσιονομικής προσαρμογής.

Αναγνωρίζει επίσης τη ικανότητα αναθεώρησης των τετραετών σχεδίων πριν από την {εφαρμογή} τους, είτε σε {περίπτωση} κυβερνητικής αλλαγής είτε σε {περίπτωση} αλλαγών που εμποδίζουν την υλοποίησή τους. Αυτό, αφενός, αναγνωρίζει το δικαίωμα των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων να ενσωματώνουν τις δικές τους οικονομικές προτεραιότητες στα σχέδια προσαρμογής, τηρώντας το γενικό πλαίσιο των συμφωνημένων αρχών, ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζει ότι όταν συμβαίνουν απρόβλεπτα γεγονότα, οι χώρες δεν δεσμεύονται από ξεπερασμένα σχέδια.

4) Προστασία των υπέρ της ανάπτυξης επενδύσεων

Οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες δημιουργούν περισσότερο δημοσιονομικό χώρο για την πραγματοποίηση αναπτυξιακών επενδύσεων και συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων, όπως ο ψηφιακός και οικολογικός μετασχηματισμός, η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, η ενεργειακή ασφάλεια, η οικονομική ανθεκτικότητα, η κοινωνική συνοχή και η άμυνα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αποκλείονται εντελώς από τον υπολογισμό του ελλείμματος και του χρέους. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν δυνατό, γιατί από κάπου θα έπρεπε να καλυφθούν αυτά τα έξοδα. Ωστόσο, οι χώρες που δεσμεύονται για μια σειρά μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων θα μπορούν να ζητήσουν μεγαλύτερη περίοδο προσαρμογής (έως 7 αντί για 4 έτη) για να επιτύχουν τους δημοσιονομικούς τους στόχους.

5) Ρήτρες εξαίρεσης

Το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει ρητά τη ικανότητα παρεκκλίσεων από τα τετραετή σχέδια προσαρμογής τόσο σε {περίπτωση} σοβαρής οικονομικής ύφεσης στη ζώνη του ευρώ ή στην ΕΕ («γενική ρήτρα») όσο και σε εξαιρετικές περιστάσεις πέρα ​​από τον έλεγχο των εθνικών κυβερνήσεων με σημαντικό αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά τους (“ειδική ρήτρα” “). Η απόφασης θα ληφθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι σε ό,τι αφορά τις ειδικές ρήτρες, υποτίθεται ότι η πρωτοβουλία για την κίνηση της διαδικασίας θα μεταφερθεί στα κράτη μέλη που υποβάλλουν κατάλληλη αίτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (αποδείχθηκε ότι ήταν αίτημα της Ελλάδας, το οποίο έγινε δεκτό).