Η δυναμική του κατασκευαστικού κλάδου στην Ελλάδα συνεχίστηκε το 2023, όπως αποτυπώνεται στην προοδευτικότητα διαφόρων δεικτών της οικονομικής κατάστασης, όπως το παραγόμενο προϊόν στον κλάδο, οι επενδύσεις, η ιδιωτική κατασκευαστική δραστηριότητα και η απασχόληση. Από την άλλη πλευρά, σε ευρωπαϊκό {επίπεδο}, το υψηλό κοστούς των εισροών, οι αυστηρότεροι όροι χρηματοδότησης και οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού έχουν επιβραδύνει την κατασκευαστική δραστηριότητα, ιδίως τις κατοικίες, και έχουν περιορίσει τις επενδύσεις, αναφέρει η Alpha Bank.

Ωστόσο, η ανάλυση κειμένου της τράπεζας δείχνει ότι παρά την ανάκαμψη του κλάδου, ιδιαίτερα την τελευταία τριετία, η κατασκευαστική δραστηριότητα στην Ελλάδα διαφέρει σημαντικά από τα υψηλά επίπεδα που καταγράφηκαν πριν από την οικονομική κρίση στη χώρα. Η ανοδική τάση που παρατηρείται στον κατασκευαστικό κλάδο στη χώρα μας αντανακλάται στις ακόλουθες τιμές:

Ακίνητα: Ρεκόρ ξένων επενδύσεων σε ακίνητα το 2022 – σύμφωνα με έρευνας της KPMG

Η ακαθάριστη προστιθέμενη αξίας (ΑΠΑ) του κλάδου των κατασκευών αυξήθηκε με γοργούς ρυθμούς ξεκινώντας από το 2018 -εκτός από το 2020 λόγω της πανδημίας- συμβάλλοντας στην οικονομική ανάπτυξη ιδεών της χώρας. Ειδικότερα, η ΣΔΣ στις κατασκευές αυξήθηκε στην Ελλάδα κατά σχεδόν 11% ετησίως τη διετία 2021-2022 και κατά 17,2% ετησίως το πρώτο εννεάμηνο του 2023.

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, Eurostat

Η παραγωγή του κατασκευαστικού τομέα σε {επίπεδο} Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27) αυξήθηκε κατά 2,8% το 2021 και στη συνέχεια ο ρυθμός ανάπτυξης επιβραδύνθηκε στο 1,3% το 2022 και στο 0,5% το πρώτο εννιάμηνο του 2023. Ωστόσο, η ΣΔΣ του κλάδου στην Ελλάδα είναι σημαντικά χαμηλότερη σε πραγματικούς όρους σε σύγκριση με τα επίπεδα που είχαν καταγραφεί πριν από το 2010. Αναφέρεται ότι η ΣΔΣ κατασκευής ανήλθε στα 12,3 δισ. ευρώ (σταθερές τιμές από το 2015), δηλαδή στο 5,3% του ΑΕΠ το 2006 και σταδιακά μειώθηκε στα 2,7 δισ. ευρώ, δηλαδή στο 1,5% του ΑΕΠ το 2017, ενώ το 2022 ανήλθε σε ευρώ. 3,4 δισ., ή 1,8% του ΑΕΠ. Αξίζει να σημειωθεί ότι το πρώτο εννεάμηνο του 2023 η ΣΔΣ στις κατασκευές πλησίασε το 89% της αξίας ανάλογη με το σύνολο του 2022 και το μερίδιό της στο ΑΕΠ αυξήθηκε στο 2,1%.

Ο Δείκτης Παραγωγής Κατασκευών αυξήθηκε με ρυθμό άνω του 24% το 2022 και αυτή είναι η υψηλότερη αύξηση μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27. Ο δείκτης αυτός συνέχισε να αυξάνεται το πρώτο εννεάμηνο του 2023, κατά 13,4% σε ετήσια βάση, ενώ μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών που περιλαμβάνονται σε αυτόν, η παραγωγή κατασκευαστικών έργων (κτιριακών έργων), που αντιστοιχεί κυρίως σε ιδιωτικές κατασκευές, κατέγραψε αύξηση κατά 16,7% και η παραγωγή τεχνικών έργων που σχετίζονται με τις δημόσιες κατασκευές αυξήθηκε κατά 11,3%.

Αυτή η θετική εικόνα αντικατοπτρίζεται και στη δυναμική ανάπτυξη ιδεών των επενδύσεων στις κατασκευές, οι οποίες αυξάνονται από το 2020.

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Πιο συγκεκριμένα, οι επενδύσεις σε κατασκευές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 33,7% το 2022 και κατά 40,2% το πρώτο εννεάμηνο του 2023, ενώ οι επενδύσεις σε άλλες κατασκευές σημείωσαν αύξηση 9,5% και 5,5% αντίστοιχα. Συνολικά, το πρώτο εννεάμηνο του 2023, οι κατασκευαστικές επενδύσεις ανήλθαν στο 84% του συνόλου το 2022 και αυξήθηκαν σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2022 κατά περίπου 16%.

Παρά την ανοδική τάση των επενδύσεων σε κατοικίες τα τελευταία χρόνια, εξακολουθούν να υστερούν σημαντικά σε σχέσης με την περίοδο πριν την οικονομική κρίση στη χώρα, ενώ παρατηρείται και αναστροφή στη οργάνωση των επενδύσεων στις κατασκευές. Ειδικότερα, από το 2012, οι επενδύσεις σε κατοικίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 26% των συνολικών επενδύσεων σε κατασκευές (ενώ το πρώτο εννεάμηνο του 2023, το ποσοστό των επενδύσεων σε κατοικίες πλησιάζει το 37% των συνολικών επενδύσεων κατασκευής), όταν το αντίστοιχο ποσοστό, για την περίοδο από το 1995 έως το 2011 .ήταν 61%.

Επιπλέον, έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση της ιδιωτικής κατασκευαστικής δραστηριότητας από το 2017 -με εξαίρεση το 2022- παρά τις απροσδόκητες δυσμενείς συνθήκες που προέκυψαν τόσο από τη θέσπιση περιοριστικών μέτρων κατά την πανδημία όσο και από την αύξηση των επιπέδων τιμών, που εντάθηκαν λόγω της ρωσικής εισβολής. της Ουκρανίας. Μια ισχυρή αύξηση περίπου 46% το 2021 ακολούθησε ελαφρά μείωση 2,2% το 2022, ενώ το πρώτο εννεάμηνο του 2023 η ιδιωτική κατασκευαστική δραστηριότητα (σε όγκο, m3) κατέγραψε σημαντική αύξηση περίπου 18% σε σύγκριση με το την αντίστοιχη περίοδο του 2022, ξεπερνώντας ήδη το 80% του συνολικού ποσού για το 2022.

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, Τράπεζα της Ελλάδος, ΟΟΣΑ

Τέλος, η ανοδική τάση στις κατασκευές αντανακλάται και στην αύξηση της απασχόλησης σε αυτόν τον κλάδο, σημειώνοντας αύξηση 9,4% σε ετήσια βάση τους πρώτους εννέα μήνες του 2023. Αυτό είναι σύμφωνο με την αύξηση κατά 17,1% στην εγγραφή νέων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην τον κατασκευαστικό κλάδο την ίδια περίοδο, όπως προκύπτει από τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.

Την ίδια ώρα, η αγοράστρια ακινήτων συνεχίζει να ανακάμπτει έντονα. Ειδικότερα, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 11,9% το γ’ τρίμηνο του 2023 σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2022, ενώ το πρώτο εννεάμηνο του 2023 η ετήσια αύξηση ήταν 13,9%. Σημαντικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ανοδική τάση των τιμών στην αγοράστρια ακινήτων περιλαμβάνουν: θετική δυναμική οικονομικής ανάπτυξης από το 2017 και ιδιαίτερα τη διετία 2021-2022, αύξηση στις κατασκευαστικές επενδύσεις, στις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ) σε ακίνητα και στο πρόγραμμα Golden Visa.

Χαρακτηριστικά, η αύξηση του αριθμού των αιτούντων για τη Χρυσή Βίζα για το 2022 έφτασε το 118% σε σύγκριση με το 2021, ενώ με πολύ υψηλό ρυθμό αυξάνονται και οι ΑΞΕ στα ακίνητα, κατά 68% το 2022, φτάνοντας τα 2 δισ. ευρώ και κατά 29 % τους πρώτους εννέα μήνες του 2023, σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2022, ξεπέρασε το 1,6 δισ. ευρώ.

Από το 2022, και ιδιαίτερα από το τρίτο τρίμηνο, υπάρχει σημαντική διαφορά στις μεταβολές των τιμών των κατοικιών μεταξύ Ελλάδας και ευρωζώνης.

Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι το 2022 ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης των τιμών των κατοικιών στην Ελλάδα ήταν 11,9% έναντι 7,2% στη ζώνη του ευρώ. Επιπλέον, τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν αντίθετη τάση το 2023, καθώς οι τιμές των κατοικιών στην Ελλάδα θα συνεχίσουν να αυξάνονται τους πρώτους εννέα μήνες, ενώ στη ζώνη του ευρώ μειώθηκαν ελαφρά κατά 0,6% με βάση τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου. Η ξεκάθαρη πορεία των τιμών στην Ελλάδα σε σχέσης με την υπόλοιπη ευρωζώνη οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι στη χώρα μας οι τιμές των κατοικιών αναπληρώνουν σταδιακά τις απώλειες που χάθηκαν ως {αποτέλεσμα} της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης της τελευταίας δεκαετίας.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, το τρίτο τρίμηνο του 2023, οι τιμές των κατοικιών στην Ελλάδα αυξήθηκαν συνολικά κατά περίπου 57,8% από το χαμηλότερο επίπεδό τους (γ’ τρίμηνο 2017), αλλά υστερούσαν κατά 9,1% σε σχέσης με το υψηλότερο {επίπεδο} (στο το τρίτο τρίμηνο του 2008). Με τη σειρά τους, οι τιμές των κατοικιών στη ζώνη του ευρώ άρχισαν να αυξάνονται από το 2014, ξεπερνώντας τα επίπεδα του 2008 ήδη από το 2016, όταν οι τιμές στην Ελλάδα συνέχισαν να πέφτουν.