Ενώ η κυβέρνηση και οι οικονομολόγοι περιγράφουν την κατάσταση της ελληνικής οικονομικής άνοιξης, υπάρχει μια άτυπη συζήτηση μεταξύ των Ελλήνων πολιτών «γιατί αυτό δεν συμβαίνει στην πραγματική τους ζωή».(*14*)

Και πώς μπορεί αυτή η αισιοδοξία να εξαπλωθεί σε όλη την κοινωνία όταν, για παραδείγματα, αρκετά βασικά προϊόντα στην Ελλάδα – όπως αυγά, λάδι, βρεφικά προϊόντα – πωλούνται σε παρόμοιες τιμές με αντίστοιχες χώρες όπου οι εργαζόμενοι λαμβάνουν πάνω από το διπλάσιο του μέσου μισθού (Αγγλία, Γαλλία και τα λοιπά.).(*14*)

Ακρίβεια: Αυξήσεις στο καλάθι που ακυρώνουν τα σχέδια της κυβέρνησης [πίνακας](*14*)

Το ΟΤ, με την έρευνά του που βασίζεται σε στατιστικές, αναλύσεις οικονομολόγων και επιστημονικών φορέων, σημειώνει 14 πηγές ακρίβειας. Οκτώ από αυτά οδηγούν μόνιμα τον πληθωρισμό και αποτελούν διαχρονικές παθολογίες της ελληνικής οικονομίας και αγοράς, ενώ η απληστία για εταιρικά κέρδη, η εξάρτηση της εγχώριας παραγωγής και κατανάλωσης από τις εισαγωγές, η πανδημία, η ενεργειακή και κλιματική κρίση και οι χαμηλοί μισθοί. Δημιουργήστε ένα κοκτέιλ που θα αυξήσει την ακρίβεια.(*14*)

Δάσκαλος της ανάπτυξης

Το υψηλό κοστούς των τροφίμων παραμένει ένα πολύ μεγάλο προβληματισμός και η Ελλάδα κατατάσσεται στη δεύτερη χειρότερη θέση στην ευρωζώνη όσον αφορά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Ταυτόχρονα, όλα τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση δεν συνέβαλαν στη μείωση ή την ανατροπή της κερδοσκοπίας. Αυτό αποδεικνύεται από τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε μεγάλες εταιρείες μετά από σχεδόν ένα χρόνο πληθωρισμού. Δηλαδή, μόλις πρόσφατα, εδώ και πολλούς μήνες, η Ελλάδα είναι «πρωταθλήτρια» στις αυξήσεις των τιμών στα είδη πρώτης ανάγκης, όπως το βρεφικό γάλα. Παρά τις ποινές, οι αυξήσεις συνεχίζονται…(*14*)

Ο βασικός πληθωρισμός και οι μισθοί…

Είναι ευρέως αποδεκτό ότι υπάρχουν πάντα δύο όψεις στις ιστορίες και σε αυτή την {περίπτωση} -όταν υπάρχει τεράστια αντίφαση- οι εξηγήσεις δεν είναι απλές. Πρώτον, για ανεξήγητους λόγους, πολλοί οικονομολόγοι διεθνώς επικεντρώνονται σχεδόν με εμμονή στο «ένα μέρος» του πληθωρισμού που δεν περιλαμβάνει τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα βρίσκεται στο {επίπεδο} του 3,5% και οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων (λάδια, φρούτα, απορρυπαντικά κ.λπ.) ενδέχεται να ξεπεράσουν το 10% ή και το 20%.(*14*)

Παρά τα μέτρα στήριξης πολιτών με χαμηλό εισόδημα και την κρατική παρέμβαση στην αγοράστρια, το κύριο καταλήγοντας οικονομολόγων που ρωτήθηκαν από την Economic Post είναι ότι εάν οι πραγματικοί μισθοί δεν αυξηθούν, θα σημαίνει ανελαστική ζήτηση για τρόφιμα και είδη καθημερινής ανάγκης (με βάση τον όγκο πωλήσεων ) θα συνεχίσει να διασφαλίζει την ακρίβεια. Τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που επεξεργάστηκε το ΟΤ δείχνουν ότι οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν ακριβώς κατά 30% από τον Μάιο του 2021 έως τον Νοέμβριο του 2023, που αποτελεί δείγμα της κατάστασης στη χώρα.(*14*)

Πληθωρισμός απληστίας

Εγχώρια ιδρύματα όπως η Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς και ξένοι οίκοι, έχουν αναφέρει τον κίνδυνο άπληστου πληθωρισμού, και αυτό γιατί οι υψηλές αποδόσεις τροφοδοτούν ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών σε ένα περιβάλλον αυξημένης ακρίβειας. Οι έλεγχοι για την καταπολέμηση της κερδοσκοπίας θα πρέπει να ενταθούν και οι εταιρείες θα πρέπει να μειώσουν τα περιθώρια κέρδους όπου είναι δυνατόν.(*14*)

Βραχυπρόθεσμα, είναι απαραίτητο να ενισχυθεί ο έλεγχος των αρμόδιων ελεγκτικών μηχανισμών και της Επιτροπής Ανταγωνισμού, προκειμένου να αποφευχθούν οι κερδοσκοπίες και οι ολιγοπωλιακές πρακτικές. Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, είναι απαραίτητο να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός στις αγορές προϊόντων με την άρση όλων των τύπων ρυθμιστικών εμποδίων στον ανταγωνισμό, προκειμένου να διευκολυνθεί η είσοδος νέων εταιρειών στην αγοράστρια. Όσο για το οδυνηρό μέρος της ιστορίας της Ελλάδας, δηλαδή τις αυξήσεις μισθών, είναι υπό πίεση λόγω της σφιχτής αγοράς εργασίας. Θα πρέπει να είναι τέτοια που να καλύπτουν την απώλεια αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων, βελτιώνοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα.(*14*)

Οκτώ διαχρονικές παθολογίες της αγοράς

Σύμφωνα με οικονομολόγους και υπεύθυνους αγοράς, οι τιμές των τροφίμων διεθνώς θα παραμείνουν υψηλές, αλλά στην Ελλάδα η ακρίβεια θα γίνει πιο αισθητή, κυρίως λόγω των χαμηλών μισθών. Οι πηγές ακρίβειας στην Ελλάδα είναι πολυάριθμες και έχουν δομικά χαρακτηριστικά όπως:(*14*)

-Κοστούς λειτουργίας ανταγωνιστικό με τον πρωτογενή τομέα(*14*)

-Μικρές και λίγες παραγωγικές μονάδες στην κτηνοτροφία και τη γεωργία(*14*)

-Χαμηλός ανταγωνισμός, μικρό μέγεθος της ελληνικής οικονομίας, με {αποτέλεσμα} τη παραγωγή ολιγοπωλίων(*14*)

– Ανεπαρκής έλεγχος, ιδίως όσον αφορά την προοδευτικότητα των τιμών στην αλυσίδα εφοδιασμού, λόγω πολλών ενδιάμεσων φορέων, που οδηγεί σε κερδοσκοπία(*14*)

– Σχετικά υψηλός ΦΠΑ σε ορισμένα βασικά προϊόντα(*14*)

-Η κλιματική αλλαγή, γιατί οι συνθήκες θα παίξουν σημαντικό ρόλο στην τιμή των προϊόντων(*14*)

-Αρκετές εταιρείες, ειδικά σε βιομηχανίες όπως η προμήθεια τροφίμων(*14*)

– Διαταραχές στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών που παρεμποδίζουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα(*14*)

Πανδημία, εισαγωγική, ενεργειακή και κλιματική κρίση

Ένα έντονο κύμα πληθωρισμού εκδηλώθηκε μετά το τέλος της πανδημίας και τα lockdown.(*14*)

Γιατί συνέβη αυτό; Καθώς η οικονομική ανάκαμψη από τα lockdown οδήγησε σε ανατίμηση των προϊόντων, και ως εκ τούτου οι τιμές δεν επέστρεψαν ποτέ στα επίπεδα πριν από το 2020. Η αύξηση των εταιρικών μεριδίων κερδών το πρώτο έτος της πανδημίας και η μετέπειτα δυναμική τους επηρεάστηκαν από συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και συνθήκες που διαμορφώθηκε στο πλαίσιο της πανδημίας και στη συνέχεια της ενεργειακής κρίσης.(*14*)

Το επακόλουθο συνεχιζόμενο υψηλό {επίπεδο} μεριδίου εταιρικών κερδών μπορεί να εξηγηθεί από πολλούς παράγοντες, όπως η ισχυρή ζήτηση, η οποία σε ορισμένους τομείς της οικονομίας (τρόφιμα, βιομηχανικά αγαθά) ξεπέρασε την περιορισμένη προσφοράς, η συσσώρευση των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η οποία τροφοδότησε τη δυναμική της καταναλωτικής ζήτησης, το ιδιαίτερα πληθωριστικό περιβάλλον.(*14*)

Σε αυτή την κατάσταση, όπως προκύπτει από οικονομικές μελέτες (ΙΟΒΕ, Τράπεζα της Ελλάδος, κ.λπ.), παρατηρήθηκε έντονη αύξηση των τιμών των συντελεστών παραγωγής (π. για να μετακυλίσουν οι επιχειρήσεις το αυξημένο κοστούς στους καταναλωτές.(*14*)

Σύμφωνα με το τμήμα ερευνών της Alpha Bank, οι αυξανόμενοι κίνδυνοι πληθωρισμού, όπως οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι μεγάλες μισθολογικές αυξήσεις και το δημοσιονομικό κοστούς των ακραίων καιρικών φαινομένων στην ευρωζώνη θα παραμείνουν. Επομένως, εναπόκειται στην κυβέρνηση να συνεχίσει την παρέμβαση και εάν οι επενδύσεις μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των πιέσεων στις τιμές. Προς αυτή την κατεύθυνση, η «χαλάρωση» της νομισματικής πολιτικής μπορεί να λειτουργήσει ενισχυτικά το επόμενο διάστημα για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.(*14*)

Μισθοί και EE ψαλίδι

Στο τραπέζι ήρθε και το θέμα των αυξήσεων μισθών σε σχέσης με την ακρίβεια.(*14*)

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, παρά το γεγονός ότι οι εταιρείες στην Ελλάδα αύξησαν τον τζίρο σε πολλούς κλάδους σε σχέσης με το 2021, οι επενδύσεις αυξήθηκαν, τα κρατικά ομόλογα εκσυγχρονίστηκαν, η αναπτυξιακή δυναμική είναι στο 2%, ο πληθωρισμός στο 3,5% (από 10% το 2022) τα ακόλουθα εμφανίζεται ένα παράδοξο: ανοίγει ένα χάσμα μεταξύ των μισθών Ελλάδας και Ευρώπης. Το 2013 η διαφορά ήταν 11.561 ευρώ, άρα σύμφωνα με τη Eurostat ο μέσος μισθός στην Ελλάδα ήταν 17.358 ευρώ και στην ΕΕ 28.919 ευρώ.(*14*)

Στα τέλη του 2022 η τιμή του «ψαλιδιού» αυξήθηκε στα 18.668 ευρώ. Ο μέσος μισθός στη χώρα μας ήταν 16.661 ευρώ και στην ΕΕ 35.329 ευρώ.(*14*)

Οι μετρήσεις του οικονομικού και κοινωνικού κλίματος δείχνουν ότι ο υψηλός ρυθμός ανάπτυξης δεν έχει μεταφραστεί στην πραγματική οικονομική κατάσταση των πολιτών, σε αντίθεση με την αύξηση των τιμών των βασικών αγαθών. Παρά τη βελτίωση των ποσοστών και τη μείωση του συνολικού πληθωρισμού, οι Έλληνες εργαζόμενοι λαμβάνουν μερικούς από τους χαμηλότερους μισθούς στην ευρωζώνη και ταυτόχρονα οι τιμές στα ράφια των σούπερ μάρκετ έχουν ανέβει στο {επίπεδο} των χωρών με δύο ή τρεις φορές υψηλότερους μισθούς από την Ελλάδα.(*14*)

Στην Ελλάδα, οι ονομαστικοί μισθοί μειώθηκαν το 2021 (-1,53%) και αυξήθηκαν πολύ ελαφρά το 2022 (0,87%).(*14*)

Ωστόσο, η πτώση της αγοραστικής δύναμης έγινε αισθητή το 2021 και το 2022, με τους πραγματικούς μισθούς να υποχωρούν κατά 3,93% και 6,87% αντίστοιχα! Αυτό υποδηλώνει ότι οι αυξήσεις των τιμών (πληθωρισμός) ήταν πολύ μεγαλύτερες από τις αυξήσεις των μισθών, με {αποτέλεσμα} τη μείωση της αγοραστικής δύναμης. Οι πραγματικοί μισθοί στη ζώνη του ευρώ αυξήθηκαν επίσης σταθερά, με ελαφρά πτώση το 2022 (-1,07%). Η συνολική εικόνα στη ζώνη του ευρώ είναι πολύ πιο θετική από ό,τι στην Ελλάδα, όπου η αγοραστική δύναμη παραμένει σχετικά σταθερή ή αυξάνεται.(*14*)