Μεγάλο προβληματισμός είναι η συρρίκνωση της γκρίζας ζώνης στην ελληνική οικονομία και η σημερινή κυβέρνηση έχει θέσει ψηλά τον πήχη, ξεκινώντας από την επιβάρυνση των ελεύθερων επαγγελματιών. Ωστόσο, στα χρόνια της κρίσης και μετά την {εφαρμογή} του δεύτερου μνημονίου στην Ελλάδα, φαίνεται να έχει σημειωθεί εξέλιξη στην ευαίσθητη πτυχή της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής. Τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σημαντική μείωση της «γκρίζας ζώνης» στην Ελλάδα από το υψηλό {επίπεδο} του 30% του ΑΕΠ το 2013 στο 16% του ΑΕΠ το 2021 σημειώνει μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τονίζοντας ωστόσο ότι υπάρχει εξακολουθεί να είναι σημαντικά περιθώρια για περαιτέρω ψηφιοποίηση της οικονομίας, η οποία μπορεί να οδηγήσει στον περιορισμό της κυκλοφορίας του «μαύρου χρήματος».

Γκρίζα ζώνη: με μέγεθος 40 δισ. ευρώ στην Ελλάδα – επιπτώσεις

Σύμφωνα με ερευνητές του ΔΝΤ, αυτή η συρρίκνωση του μαύρου χρήματος συνδέεται με αύξηση των φορολογικών εσόδων κατά 4% του ΑΕΠ. Υπενθυμίζεται ότι τα στοιχεία της Επιτροπής έδειξαν ότι το χάσμα ΦΠΑ μειώθηκε κατά τουλάχιστον 16 ποσοστιαίες μονάδες της φορολογικής βάσης μεταξύ 2013 και 2021 (δηλαδή 2 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ). Η μείωση της παραοικονομίας συνδέεται επίσης με υψηλότερη οικονομική ανάπτυξη ιδεών.

Τι συμβαίνει στις ελληνικές περιφέρειες;

Η έκθεση του ΔΝΤ αναφέρει επίσης ότι υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της ανάπτυξης ψηφιακών υποδομών και της συρρίκνωσης της γκρίζας οικονομίας στην Ελλάδα. Ειδικότερα, η αύξηση της πρόσβασης στο Διαδίκτυο κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες συνδέεται, κατά μέσο όρο, με μείωση της παραοικονομίας κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες. Μια μείωση κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες στο ποσοστό των κατοίκων που δεν έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ το Διαδίκτυο συνδέεται με μια μείωση 4 ποσοστιαίων μονάδων στη γκρίζα ζώνη. Η αύξηση του ποσοστού των κατοίκων που πραγματοποιούν αγορές μέσω Διαδικτύου κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες σχετίζεται με μείωση της γκρίζας ζώνης κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες.

Επιπλέον, η ανάλυση κειμένου του ΔΝΤ δείχνει ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές στο μέγεθος της παραοικονομίας μεταξύ των περιφερειών. Ειδικότερα, η γκρίζα ζώνη διαμορφώνεται στο 5% του ΑΕΠ στη Δυτική Μακεδονία, αλλά στην Κρήτη αγγίζει το 18% του ΑΕΠ. Συνολικά, η μείωση του μαύρου χρήματος είναι μεγαλύτερη (πάνω από 15 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ) στην Αττική και στα νησιά, ενώ στη δυτική Ελλάδα είναι γύρω στις 10 ποσοστιαίες μονάδες. Το ΔΝΤ αποδίδει αυτές τις διαφορές στην πρόοδο της ψηφιοποίησης.

Αιτιολογικό

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η συρρίκνωση της παραοικονομίας μπορεί πάντα να αποδοθεί στην αυστηροποίηση των κατάλληλων μέτρων και στην {εφαρμογή} τους. Επιπλέον, δόθηκε κάποια ευελιξία στην αγοράστρια εργασίας, η οποία παρείχε διέγερση για τη νομιμοποίηση ορισμένων τύπων δραστηριοτήτων. Ταυτόχρονα, η εξέλιξη στην ψηφιοποίηση και τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων πληροφορικής έχουν προσφέρει ευκαιρίες για καλύτερη εποπτεία, αλλά και κίνητρα για συμμόρφωση. Όπως σημειώνει το ΔΝΤ, η πολιτική σταθερότητα και η ατέλειωτος επιβολή της πολιτικής μπορεί επίσης να διαδραμάτισαν θετικό ρόλο. Επιπλέον, ορισμένες φορολογικές απαλλαγές που χορηγήθηκαν τα τελευταία χρόνια εκτιμάται ότι είχαν θετικό αντίκτυπο.

Προτάσεις

Ωστόσο, ερευνητές του ΔΝΤ τονίζουν ότι υπάρχουν ακόμη τεράστια περιθώρια βελτίωσης. Ειδικότερα, τονίζουν ότι παρόλο που η Ελλάδα έχει σημειώσει υψηλότερη από το μέσο όρο αύξηση στις ψηφιακές δεξιότητες, το {επίπεδο} των ψηφιακών δεξιοτήτων παραμένει χαμηλό σε σύγκριση με άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ.

Ο περαιτέρω εκσυγχρονισμός των συστημάτων πληροφορικής θα μπορούσε να οδηγήσει σε καλύτερη εποπτεία της φορολογικής συμμόρφωσης, ευκολότερη εγγραφή εταιρειών και επαγγελματιών, πρόσβαση σε κατάλληλες δημόσιες υπηρεσίες και καλύτερη ένταξη των ελεύθερων επαγγελματιών στην οικονομία.

Το ΔΝΤ σημειώνει ότι είναι επίσης απαραίτητες διαρθρωτικές αλλαγές, όπως η βελτίωση της ποιότητας των ρυθμιστικών φορέων και η αύξηση της διαφάνειας. Άλλες πιθανές δράσεις περιλαμβάνουν στοχευμένη στήριξη της απασχόλησης για ομάδες με υψηλή ανεργία.