Αποκαλυπτικά στοιχεία για το γιατί οι Έλληνες που έφυγαν από τη χώρα κατά τη διάρκεια της μεγάλης οικονομικής κρίσης, την εποχή του «brain drain», όπως ονομαζόταν η μαζική φυγή κυρίως ειδικευμένων εργατών, φαίνονται απρόθυμοι να επιστρέψουν, εμφανίστηκαν σε οργανωμένη εκδήλωση το απόγευμα της Τρίτης. του Brain Initiative Regain.

Rebrain Greece: Η ψηφιακή πλατφόρμα λειτουργεί – Ποιες εξειδικεύσεις είναι ζητούμενες

Αποτελούμενη από 48 μεγάλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, 88 μέντορες και πάνω από 100.000 Έλληνες του εξωτερικού, η πρωτοβουλία Brain Regain έχει εκπονήσει δύο παράλληλες έρευνες υπό την ηγεσία του ομότιμου καθηγητή του ΟΠΑ Δρ. Ιωάννη Χαλκιά για να εντοπίσει τους λόγους που καθιστούν ελκυστική την επιστροφή των Ελλήνων τη χώρα τους στο εξωτερικό, καθώς και να εξετάσουν εάν εταιρείες στην Ελλάδα ενδιαφέρονται να προσελκύσουν ταλέντα από το εξωτερικό.

Τα αποτελέσματα είναι αποκαλυπτικά: μόνο 7 στους 100 Έλληνες του εξωτερικού (7,4% των ερωτηθέντων) είναι πρόθυμοι να επιστρέψουν να εργαστούν σε μια μεγάλη ελληνική εταιρεία, ενώ μόνο 3 στους 100 (2,8%) θα ήθελαν να εργαστούν σε μια μικρή και μεσαία εγχώρια εταιρεία μεγέθους! Αντίθετα, η συντριπτική πλειοψηφία (37,2%) δηλώνει ότι αν επιστρέψει στην Ελλάδα θα ήθελε να εργαστεί σε μεγάλη διεθνή εταιρεία, το 22,2% θα ήθελε να ιδρύσει τη δική του εταιρεία και το 16,3% θα ήθελε να εργαστεί σε δημόσιο φορέα.

Προφίλ των Ελλήνων του Απόδημου

Αναλυτικά, με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας του Brain Regain «Woud I come back if…» σε 3.398 Έλληνες που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό, το 19% των ερωτηθέντων εργάζεται στον τομέα της τεχνολογίας, το 10,7% στον ακαδημαϊκό τομέα και το 10% στον τομέα της υγείας. Ακολουθούν οι κατασκευές με 5,7%, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες με 5%, οι συμβουλευτικές υπηρεσίες με 4,7%, η κατάρτιση με 3,9% και ο φαρμακευτικός κλάδος με 3,6%. Σύμφωνα με την έρευνας, 1 στους 2 ερωτηθέντες δηλώνει ότι θέλει να επιστρέψει στην Ελλάδα, ενώ το 21,1% σκέφτεται τον επαναπατρισμό άμεσα ή μέσα στον επόμενο χρόνο.

Ωστόσο, υπάρχουν πολλά εμπόδια για την επιστροφή στην Ελλάδα, τα σημαντικότερα από τα οποία είναι οι χαμηλοί μισθοί (24,8%) και οι χειρότερες συνθήκες εργασίας (24,5%). Εξακολουθούν να προβληματίζουν η έλλειψη θέσεων εργασίας στην Ελλάδα αντίστοιχες με εκείνες στο εξωτερικό (12,8%), η έλλειψη αντικειμενικής αξιολόγησης (12,4%) και οι χαμηλές προοπτικές ανάπτυξης (3,6%).

Για να επιστρέψουν στη χώρα τους, οι Έλληνες του εξωτερικού ζητούν πρώτα τη παραγωγή κλίματος αξιοκρατίας, διαφάνειας και ασφάλειας (35,2%), ικανοποιητικού επιπέδου μισθών και παροχών (33,6%) και καλό {επίπεδο} διαβίωσης και παρεχόμενων υπηρεσιών (υγεία , κατάρτιση, 28 ,9%).

7 στις 10 εταιρείες αναζητούν απασχόληση στο εξωτερικό

Παράλληλα με τη μελέτη «Θα επέστρεφα αν…», το Brain Regain διερεύνησε την προσέγγιση των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα για την προσέλκυση Ελλήνων του εξωτερικού. Στη μελέτη με τίτλο «Θα σε προσλάμβανα αν…» συμμετείχαν 125 εταιρείες διαφόρων μεγεθών.

Η έρευνας δείχνει ότι το 84% των επιχειρήσεων σκοπεύει να προσλάβει υπαλλήλους τους επόμενους 12 μήνες και το 70% ενδιαφέρεται κάπως ή πολύ να απασχολήσει Έλληνες του εξωτερικού. Το 61% δηλώνει μάλιστα ότι έχει ήδη απασχολήσει Έλληνες του εξωτερικού και 7 στις 10 εταιρείες είναι πρόθυμες να προσφέρουν ειδικά κίνητρα για την προώθηση του επαναπατρισμού.

Επιστρέφουν για νοσταλγία, όχι λόγω ελκυστικής δουλειάς

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, η ομάδα του Brain Regain παρουσίασε επίσης προκαταρκτικά αποτελέσματα από την τρίτη εν εξελίξει μελέτη της, η οποία εξετάζει Έλληνες που έχουν ήδη επιστρέψει και εργάζονται στη χώρα. Το 48% των ερωτηθέντων ανήκει στην ηλικιακή ομάδα 35-44, το 75% ζει στο εξωτερικό για περισσότερα από 6 χρόνια και 8 στους 10 έχουν μεταπτυχιακή κατάρτιση. Οι περισσότεροι εργάζονται σε συμβουλευτικές υπηρεσίες (19,5%), τεχνολογία (11,5%) και υγεία (8,2%).

Οι βασικοί λόγοι επιστροφής είναι η νοσταλγία για την πατρίδα και η παρουσία γονέων στην Ελλάδα (με 19,1%) και το καλό κλίμα (18,1%). Τα μεγαλύτερα εμπόδια είναι οι χαμηλοί μισθοί (31%), η έλλειψη κατάλληλης εργασίας (23%) και οι χειρότερες συνθήκες εργασίας (18,4%).

Οι περισσότεροι επιστρεφόμενοι αντιμετώπισαν δυσκολίες κατά την επιστροφή τους λόγω ανεπαρκών πληροφοριών από κρατικούς φορείς, προβλημάτων στη συλλογή δικαιολογητικών και στην ασφάλιση στέγης.

Από την άλλη, επωφελήθηκαν από φορολογικά κίνητρα που τους παρείχε το κράτος και από κίνητρα ιδιωτικών εταιρειών. Τέλος, η γραφειοκρατία (31%) και η εταιρική κουλτούρα στο χώρο εργασίας (29%) φαίνεται να είναι οι σημαντικότερες προκλήσεις μετά την επιστροφή στην Ελλάδα.

«Η διαρροή εγκεφάλων έχει μπλοκαριστεί»

Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας, ο Κωνσταντίνος Κεσέντες, πρόεδρος της Brain Regain Initiative, τόνισε ότι είναι σαφές ότι το κύμα διαρροής εγκεφάλων έχει σταματήσει και δεν τροφοδοτεί τους νέους. Παράλληλα, αναδεικνύεται η σημασία της οικογένειας ως διέγερση επαναπατρισμού, αλλά η ανησυχία είναι ότι το ενδιαφέρον για μεγάλες ελληνικές εταιρείες έχει μειωθεί κατά 10% σε σχέσης με το 2019. Ωστόσο, είναι αισιόδοξος, τονίζοντας ότι υπάρχουν ευκαιρίες που πρέπει να γίνει εκμετάλλευση. «Χρειαζόμαστε πολλούς για να φέρουμε περισσότερα», τόνισε.

Μετά την εκδήλωση, Έλληνες που εργάζονται ξανά στην Ελλάδα μετά από χρόνια στο εξωτερικό αναφέρθηκαν στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν μετά την επιστροφή τους στην Ελλάδα ή μετά τον επαναπατρισμό.

ΑΥΤΟ Γεωργία Μόσχα, που ζούσε για χρόνια στην Ολλανδία, τόνισε ότι η κύρια πρόκληση πριν επιστρέψει στη χώρα ήταν η εύρεση εργασίας. Τα προβλήματα δεν αφορούσαν μόνο τις προσφερόμενες θέσεις, αλλά και την ίδια τη διαδικασία, καθώς ελάχιστες είναι οι προσφορές εργασίας σε διαδικτυακές πλατφόρμες όπως το LinkedIn.

Συνολικά, είπε, τα χαρακτηριστικά των διαθέσιμων θέσεων εργασίας δεν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες. «Υπάρχουν εξαιρέσεις, αλλά απαιτούν πολλή έρευνας και χρόνο», τόνισε, τονίζοντας παράλληλα ότι σημαντική πρόκληση στη διαδικασία επανεγκατάστασης πίσω στην Ελλάδα ήταν η αναμέτρηση με το «τέρας της γραφειοκρατίας», καθώς πληροφορίες για απαιτούμενες διαδικασίες και δικαιολογητικά «δεν συλλέγεται στην επίσημη κρατική ιστοσελίδα. Τονίζει ότι δεν μετανιώνει που επέστρεψε, αλλά τονίζει ότι για όσους αποφασίσουν να επιστρέψουν θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην παραμονή στη χώρα.

ΑΥΤΟ Ελένη Πετρόπουλος επέστρεψε στη χώρα μετά από πολλά χρόνια σπουδών και εργασίας στην Αγγλία. «Βίωσα συνεχή επαγγελματική προοδευτικότητα, κατά την οποία τα εμπόδια που συνάντησα με βελτίωσαν», είπε, τονίζοντας ωστόσο ότι η ζωή στο εξωτερικό έγινε πιο δύσκολη μετά τη γέννηση του δεύτερου παιδιού της. «Αποφάσισα να δοκιμάσω την Ελλάδα, ήταν τώρα ή ποτέ», σημείωσε. Μετά από πολλή σκέψη αποφάσισε να επιστρέψει με την οικογένειά της. «Βοήθησε το άνοιγμα της αγοράς στην Ελλάδα», σημείωσε, τονίζοντας ότι η μεγαλύτερη πρόκληση στη διαδικασία επαναπατρισμού ήταν η εύρεση εργασίας. «Αυτός ήταν ο κύριος λόγος που δεν επέστρεψα. Αν δεν είχα βρει τη δουλειά που ήθελα, δεν ξέρω αν θα επέστρεφα».

ΑΥΤΟ Δημήτρη Ψαράς αναφερόταν σε ευχάριστες και δυσάρεστες εμπειρίες επαναπατρισμού. Στο πρώτο, κατέταξε την οικειότητα ως «κοινές αφετηρίες, παρονομαστές και εμπειρίες». Από την άλλη, θέματα πολιτισμού και παιδείας, αναφέροντας συνήθως την κατάσταση στους δρόμους.

Σε ό,τι αφορά την εταιρική κουλτούρα, τόνισε ότι στην Αγγλία, όπου εργαζόταν, «υπάρχουν κανόνες και διαδικασίες για όλα», κάτι που δίνει «μια αίσθηση οργάνωσης και ασφάλειας». Τόνισε ότι κύριο καθήκον των εταιρειών στην Ελλάδα είναι να δημιουργήσουν ένα ελκυστικό εργασιακό περιβάλλον στο οποίο η {αξιολόγηση} να μην είναι μόνο ποσοτική, αλλά και ποιοτική, γιατί «είναι αδύνατο να επιτευχθούν στόχοι σε ένα τοξικό κλίμα».

«Αν κάποιος βγει για δεύτερη φορά, δεν θα επιστρέψει».

Να σημειωθεί ότι στην ανάγκης αλλαγής της κουλτούρας των ελληνικών επιχειρήσεων αναφέρθηκε και η Δήμητρα Δασκαλάκη, ΓΔ Οργανωτικής Ανάπτυξης και Επικοινωνίας της METRO AEBE και μέντορας του Brain Regain. «Είναι σημαντικό να μην ζαχαρώνουμε το χάπι, να δίνουμε μια αντικειμενική περιγραφή της πραγματικότητας», τόνισε. Τόνισε ότι, σε θεωρητικό {επίπεδο}, οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα φαίνονται διατεθειμένες να πληρώσουν περισσότερα για να προσελκύσουν ταλέντα από το εξωτερικό, αλλά δεν είναι σαφές εάν είναι έτοιμες να υιοθετήσουν μια κουλτούρα χωρίς αποκλεισμούς. «Κάποιοι μάνατζερ πιστεύουν ότι οι Έλληνες του εξωτερικού έρχονται να πάρουν τις δουλειές τους και να αλλάξουν συνήθειες», εξήγησε, τονίζοντας ότι πολλοί παλιννοστούντες αντιμετωπίζουν τοξικότητα σε εταιρείες που πρέπει να υιοθετήσουν μια πολιτική αφομοίωσης ανθρώπων. «Επειδή αν κάποιος βγει για δεύτερη φορά, δεν θα επιστρέψει».