Παρά την αβεβαιότητα στην εγχώρια και παγκόσμια οικονομία, η ανοδική τάση στις τιμές των κατοικιών συνεχίζεται. Ταυτόχρονα, όμως, το κοστούς στέγασης έχει γίνει δυσβάσταχτο για πολλά νοικοκυριά στην Ελλάδα, παρόλο που οι τιμές και τα ενοίκια δεν έχουν φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα που καταγράφηκαν πριν από την οικονομική κρίση.

Ειδικότερα, οι τιμές των κατοικιών (σε ονομαστικούς όρους) αυξήθηκαν κατά 13,9% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2023, έναντι αύξησης 11,8% το 2022, σύμφωνα με την Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας που δημοσιεύει η Τράπεζα της Ελλάδος.

Πώς αλλάζουν οι τιμές;

Οι τιμές των νέων διαμερισμάτων (έως 5 ετών) το δεύτερο τρίμηνο του 2023 αυξήθηκαν κατά μέσο όρο ετησίως κατά 13,8%, ενώ οι τιμές των παλαιών διαμερισμάτων κατά 14,1%.

Κατανεμημένα ανά γεωγραφικές περιοχές, ισχυροί ετήσιοι ρυθμοί αύξησης των τιμών των κατοικιών καταγράφηκαν στα κύρια αστικά κέντρα της χώρας και πιο συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη (16,4%) και σε άλλες μεγάλες πόλεις (14,6%), οι οποίοι υπερβαίνουν την αντίστοιχη μέση δυναμική για ολόκληρη τη χώρα.

Η Τράπεζα της Ελλάδος τονίζει ότι οι προσδοκίες για την ελληνική αγοράστρια οικιστικών ακινήτων παραμένουν θετικές παρά τις αβεβαιότητες στην εγχώρια και παγκόσμια οικονομία.

Λόγοι ανάπτυξης

Εκτιμάται ότι βραχυπρόθεσμα το επενδυτικό ενδιαφέρον, κυρίως από το εξωτερικό, θα παραμείνει υψηλό, ιδίως σε ορισμένες προνομιακές θέσεις στο λεκανοπέδιο Αττικής και τουριστικές περιοχές.

Μεσοπρόθεσμα, οι πρωτοβουλίες που σχετίζονται με την στήριξης συγκεκριμένων κατηγοριών νοικοκυριών (π.χ. νέοι, ευάλωτες κοινωνικές ομάδες) μέσω του προγράμματος αγοράς διαμερισμάτων «Moje Dom» αναμένεται να συμβάλουν στην τόνωση της ζήτησης, ενώ αντίστοιχες πρωτοβουλίες με στόχο την ανακαίνιση παλαιών διαμερισμάτων (π.χ. «Remontuj ” – Πρόγραμμα “Αποθήκευση”) θα συμβάλει στη βελτίωση της κατάστασης του κτιριακού αποθέματος.

Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η αγοράστρια ακινήτων σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υφίσταται ήδη σημαντική διόρθωση ως προς τον αριθμό των συναλλαγών, τις τιμές και τους συντελεστές κεφαλαιοποίησης.

Απέχουν ακόμα πολύ από τα επίπεδα ρεκόρ

Επιπλέον, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι τιμές των κατοικιών στην Ελλάδα εξακολουθούν να απέχουν πολύ από τα υψηλότερα επίπεδα που καταγράφηκαν πριν από την οικονομική κρίση.

Σύμφωνα με τον δείκτη τιμών κατοικιών που ανέπτυξε η Τράπεζα της Ελλάδος για ολόκληρη τη χώρα, η υψηλότερη τιμή του δείκτη καταγράφηκε το 2008 (101,7), ακολουθούμενη από μια επίμονη πτωτική τάση, για να καταγράψει τη χαμηλότερη τιμή το 2017 (59). Έκτοτε, ο δείκτης τιμών των κατοικιών παρουσίασε σταθερή ανοδική τάση, φθάνοντας στο 90,6 το δεύτερο τρίμηνο του 2023, μειωμένος κατά 11,1% από το υψηλό όλων των εποχών.

Παρόμοιο είναι και το {επίπεδο} των ενοικίων, ο σχετικός δείκτης ήταν 98,5 με βάση τα στοιχεία για το τρίτο τρίμηνο του 2023 σε σύγκριση με 94,8 το τέταρτο τρίμηνο του 2022.

Ο δείκτης ενοικίων, σε αντίθεση με τον δείκτη τιμών κατοικιών, παραμένει σημαντικά χαμηλότερος από την υψηλότερη τιμή που έχει φτάσει στην ιστορία (124,3, τρίτο τρίμηνο 2011).

Μη επικερδές κοστούς στέγασης

Παρά την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, η Ελλάδα κατατάσσεται στις χειρότερες μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών όσον αφορά το κοστούς στέγασης.

Πιο συγκεκριμένα, το κοστούς στέγασης ως ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών στην Ελλάδα διαμορφώνεται στο 34,2% το 2022, έναντι μέσου όρου 19,9% για την Ευρώπη 27 χωρών.

Ομοίως, το ποσοστό υπερφόρτωσης στέγης για την Ελλάδα έχει την υψηλότερη τιμή μεταξύ των χωρών της ευρωζώνης, καθώς το 2022 το 27% του πληθυσμού της χώρας κάλυπτε το κοστούς στέγασης, που ήταν ποσοστό άνω του 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, όταν το αντίστοιχο ποσοστό του πληθυσμού στην η ευρωζώνη ήταν 9,4%.

Η θέση της Ελλάδας στην κατάταξη επηρεάζεται από το χαμηλό κατά κεφαλήν εισόδημά της σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση.